मुलांना पैशाची किंमत कशी शिकवायची ?

आजच्या बदलत्या जगात मुलांना अनेक गोष्टी सहज मिळतात — मोबाईल, गेम्स, महागडे खेळणे, पार्टीज, फास्ट फूड्स. या सर्व गोष्टी सहज उपलब्ध असल्यामुळे अनेक वेळा त्यांना पैशाचं मोल समजत नाही. “पैसे म्हणजे काहीतरी क्लिक केलं की मिळतात” – असं त्यांना वाटतं. पण प्रत्यक्षात पैसे म्हणजे मेहनत, संयम आणि शहाणपण.

म्हणूनच पालक म्हणून आपली जबाबदारी आहे की आपण आपल्या मुलांना लहानपणापासूनच पैशाची खरी किंमत समजावून द्यावी.

मुलं जे पाहतात, तेच शिकतात. आपण खर्च करताना विचार करतो, गरज असल्याशिवाय काही विकत घेत नाही, बचत करतो – हे सगळं ते पाहतात आणि नकळतपणे आत्मसात करतात. म्हणून, त्यांच्यासमोर आर्थिक शिस्तचं उदाहरण मांडणं खूप गरजेचं आहे.

मुलांना महिन्याला किंवा आठवड्याला एक ठराविक रक्कम द्या. त्यातून त्यांना त्यांची छोटी-छोटी हौस पूर्ण करायला सांगा. एकदा पैसे संपले की, पुन्हा मिळणार नाहीत – हे नियम सुरुवातीपासूनच लावा. यामुळे त्यांनी खर्चाचं नियोजन कसं करावं, हे शिकायला  मिळते.

घरातली छोटी कामं – उदाहरणार्थ, पुस्तकं लावणे, भांडी ठेवणे, झाडांना पाणी घालणे – याबदल्यात त्यांना थोडे पैसे द्या. हे पैसे म्हणजे मेहनतीचा मोबदला आहे, याचं भान त्यांना येऊ लागेल.

गुल्लक ही लहान मुलांची पहिली बँक असते. त्यात नियमित पैसे टाकण्याची सवय लावा. महिन्याखेरीस ती गुल्लक उघडून त्यातील पैशांची मोजणी करा, आणि त्यातून काय विकत घ्यायचं यावर चर्चा करा.

बऱ्याच वेळा मुलं काहीतरी बघून हट्ट करतात. तेव्हा त्यांना विचारायला शिका – “हे तुला खरंच हवं आहे का?”, “हे मिळालं नाही तर फारसा फरक पडेल का?”

या साध्या प्रश्नांमधून त्यांना ‘गरज आणि हौस’ यातील फरक समजू लागतो.

त्यांना दुकानात घेऊन जा. विविध वस्तूंचे दर, ऑफर्स, डिस्काउंट्स यावर चर्चा करा. तुम्ही का एखादी वस्तू विकत घेत नाही, हे समजावून सांगा. हळूहळू त्यांना तुलना करणे, निर्णय घेणे याचं कौशल्य येईल.

अनेक गेम्स, अ‍ॅप्स, ऑनलाइन प्लॅटफॉर्म्सवर पैसे खर्च केले जातात. याबाबत स्पष्ट नियम ठेवा. त्यांना समजवा की "हे फक्त खेळ नसून यात पैसे जात आहेत." मोबाईलमध्ये खर्च करण्यापूर्वी तुमची परवानगी घेण्याची सवय लावा.

मुलांच्या वयाला अनुरूप असलेल्या गोष्टी, पुस्तकं, कॅरिकेचर्स, व्हिडिओ वापरा. उदाहरणार्थ, "पैसा म्हणजे काय?", "सावरकरांनी पैशाची बचत कशी केली?" अशा गोष्टी ऐकायला त्यांना आवडतात आणि शिकवण प्रभावी होते.

 पैसे म्हणजे फक्त नोटा नव्हे – ती एक सवय आहे

मुलांना पैशाची किंमत शिकवणं म्हणजे त्यांना त्यांच्या भविष्याची शिस्त लावणं आहे. आज जे मूल बचत, संयम आणि योग्य निर्णय घेतं, तेच उद्या जबाबदार तरुण आणि यशस्वी व्यक्ती बनू शकतं.

म्हणून पालक म्हणून आपल्याला ही शिकवण लवकरात लवकर सुरू करावी लागेल – प्रेमाने, संवादातून, आणि उदाहरणातून.

नमस्कार

भारतीय संस्कृती ही नम्रतेची आणि कृतज्ञतेची शिकवण देणारी आहे. त्या संस्कृतीत नमस्कार हे केवळ एक अभिवादन नसून, तो एक संस्कार आहे. नमस्कारातून व्यक्तीची वृत्ती, तिची विनम्रता आणि संस्कार दिसून येतात. पूर्वीच्या काळात घराघरात साष्टांग नमस्कार, रामराम, प्रणाम करणे ही गोष्ट रोजच्या जीवनाचा भाग होती.

शास्त्रानुसार नमस्काराचे तीन प्रकार सांगितले गेले आहेत –

1. कायिक नमस्कार (शारीरिक – साष्टांग/अष्टांग नमस्कार),

2. वाचिक नमस्कार (म्हणून केलेला – "हरि ऊँ", "रामराम"),

3. मानसिक नमस्कार (मनात देवाचे स्मरण करणे).

या तिन्ही प्रकारांमध्ये साष्टांग नमस्कार सर्वोच्च मानला जातो. यामध्ये शरीराची आठ अंगे (डोकं, हात, हृदय, गुडघे, पाय) जमिनीला टेकतात. हा नमस्कार केवळ श्रद्धेचा नव्हे, तर उत्तम व्यायामाचाही एक प्रकार आहे.

मात्र, स्त्रियांनी हा साष्टांग नमस्कार करू नये, असे शास्त्र सांगते. यामागचं कारण हे गर्भधारणेचा आणि मातृत्वाचा सन्मान करण्यासाठी आहे. स्त्रीचा गर्भ आणि वक्ष जमिनीला टेकू नयेत, कारण त्या दोन्ही अंगांत जीवननिर्मिती आणि पालन यांचे सामर्थ्य असते – जसे भूमीत असते. म्हणून स्त्रियांना गुडघ्यावर बसून, डोकं टेकवून नमस्कार करण्याचा सल्ला दिला जातो.

आजच्या यांत्रिक जीवनशैलीत नमस्कार ही संस्कृती लोप पावत आहे. पण आपण ती जपायला हवी. लाज न बाळगता, रोज कायिक, वाचिक, किंवा मानसिक नमस्कार करत पुढच्या पिढीलाही हा संस्कार द्यावा.

🎯 वेळेत पूर्ण झालेलं टार्गेटच खरं यश असतं

आपल्या आयुष्यात प्रत्येक टप्प्यावर काही ना काही टार्गेट्स असतात. कधी नोकरी मिळवणं, कधी करिअरमध्ये प्रगती करणं, कधी एखादी स्पर्धा परीक्षा पास होणं, तर कधी नात्यांना अधिक मजबूत करणं – या सगळ्या गोष्टी आपल्यासाठी एकेक टार्गेटच असतात.

मात्र या टार्गेट्सचं यशस्वी होणं म्हणजे फक्त त्यांना पूर्ण करणं नव्हे, तर योग्य वेळी पूर्ण करणं हे खूपच महत्त्वाचं आहे. वेळ निघून गेल्यावर पूर्ण झालेलं टार्गेट अनेकदा आपली किंमत गमावून बसतं. कारण यशाला वेळेचं बंधन असतं.

समजा एखादी व्यक्ती एखाद्या सेल्स कंपनीत काम करत आहे आणि तिचा महिन्याचा टार्गेट ₹1 लाखाचा आहे. जर तिने तो टार्गेट महिन्याच्या आत पूर्ण केला, तर तो तिच्या परफॉर्मन्सचा भाग ठरतो. पण जर तिने तो टार्गेट महिन्यानंतर पूर्ण केला, तर तो मागच्या महिन्याच्या रिपोर्टमध्ये मोजला जात नाही. मग कितीही मेहनत घेतली असेल, तरीही ते यश तात्पुरतं आणि अपूर्ण ठरतं.

एखाद्या व्यक्तीने ठरवलं की "या येणाऱ्या दिवाळीत माझ्या खात्यात अमुक अमुक रक्कम हवी आहे," तर त्या व्यक्तीने त्यासाठी आजपासूनच नियोजन करायला हवं.

कुठून किती उत्पन्न येईल? कोणते पर्याय वापरता येतील? कोणते खर्च टाळता येतील? हे सगळं ठरवलं तरच ते टार्गेट गाठणं शक्य होतं.

टार्गेट ठरवणं जितकं महत्त्वाचं आहे, तितकंच ते पूर्ण करण्यासाठीची 'डेडलाईन' ठरवणं आणि वेळेचं काटेकोर पालन करणं महत्त्वाचं आहे.

जर वेळ गेली, आणि मग आपण म्हणालो की “हो, आता केलं," तर त्या टार्गेटचं मोल उरत नाही.

आपल्याला आयुष्यात यशस्वी व्हायचं असेल, तर टार्गेट पूर्ण करणं गरजेचं आहेच, पण ते 'वेळेत' पूर्ण करणं हेच खरे यश आहे.

त्यासाठी गरज आहे ठोस नियोजनाची, सातत्यपूर्ण प्रयत्नांची आणि वेळेच्या व्यवस्थापनाची.

आपल्या स्वप्नांचा पाठपुरावा करताना वेळेचा अपव्यय न करता नियोजनबद्ध वाटचाल करा. कारण टार्गेट वेळेत पूर्ण झालं, तरच त्याचं खरं समाधान मिळतं.

योग्य शाळेची निवड म्हणजेच आपले आणि पाल्याचे भविष्य !

आजचा दिवस मला खूप काही शिकवून गेला. नेहमी वाटायचं की आपण पालक म्हणून आपल्या मुलासाठी वेळ काढला पाहिजे – शाळेत सोडायला जायचं, परत आणायचं, वेळ दिला पाहिजे. पण आज एक गोष्ट स्पष्ट जाणवली – हे दररोज शक्य होत नाही.

आपण कधी कधी पैशाच्या बचतीसाठी शाळेची बस घेणं टाळतो. वाटतं की तेवढे पैसे वाचू शकतील. पण जेव्हा दिवसागणिक शाळेत सोडणं-आणणं हे एक प्रोजेक्ट बनतं, तेव्हा लक्षात येतं की आपण खूप मोलाचा वेळ गमावतो आहोत – तो वेळ जो आपल्या स्वतःच्या करिअरसाठी, आपल्या आवडीनिवडींसाठी, किंवा इतर महत्त्वाच्या जबाबदाऱ्यांसाठी वापरता आला असता.

शाळेची बस ही केवळ प्रवासाची सुविधा नाही, ती आपल्या मुलासाठी सुरक्षित, शिस्तबद्ध आणि नियमित जीवनशैली तयार करण्याचं एक साधन आहे. आणि आपल्यासाठी ती एक मोठा भार हलका करणारी गोष्ट आहे. म्हणून आता मी ठरवलंय – थोडेसे पैसे खर्च होतील, पण वेळ आणि मानसिक शांती याला पर्याय नाही.

या सगळ्या विचारांच्या ओघात आणखी एक महत्त्वाची गोष्ट लक्षात आली – ती म्हणजे शाळेची निवड.

आपलं बाळ ज्या शाळेत जातं, तिथं त्याचं केवळ शिक्षण होत नाही, तर तिथंच त्याचे विचार, संस्कार, वागणं, जगाकडे पाहण्याचा दृष्टिकोन घडत असतो. म्हणजेच, शाळा ही त्याच्या आयुष्याची पहिली प्रयोगशाळा असते.

म्हणूनच शाळा निवडताना फक्त फी, अंतर, किंवा नाव बघू नका – बघा की तिथं शिक्षणाची पद्धत काय आहे, शिक्षक कसे आहेत, मुलांशी संवाद कसा होतो, मूल्यशिक्षण दिलं जातं का, आणि त्या शाळेचं वातावरण बाळाच्या सर्वांगीण विकासाला पोषक आहे का?

कारण हे शिक्षण केवळ बाळाचं भविष्य ठरत नाही, ते तुमचंही भविष्य ठरतं. तुम्ही जेव्हा त्याचं शैक्षणिक बळ मजबूत करता, तेव्हा तुम्ही तुमच्या कुटुंबाचं, समाजाचं आणि स्वतःचंही भविष्य मजबूत करत आहात.

जरा जपुनच ...

28 डिसेंबर – वर्षाचा शेवटाकडचा दिवस. संध्याकाळची वेळ. घरी पूजा होती. सगळी तयारी चालू होती आणि मी कामात व्यग्र होतो. एवढ्यात अचानक एक फोन आला. अनोळखी नंबर होता, पण आवाज ओळखीचा.

"अरे राहुल, मी तुझा शाळेतील मित्र, xxxx xxxx बोलतोय."

क्षणभर आठवणींचा झरा वाहू लागला. वर्ग, डबा, बॅट-बॉल, शाळेची गॅदरिंग्स – सगळं डोळ्यांसमोर आलं.

तो पुढे म्हणाला, "मी सध्या घाटकोपरला अडलोय. घरी परत जायला पैसे नाहीत. खूप अडचणीत आहे. 320 रुपये पाठवशील का ?"

मी काही विचार न करता त्याला ₹320 पाठवले. शाळकरी मैत्रीचं नातं इतकं तरल आणि पवित्र असतं की तिथे विचार करून निर्णय घेतला जात नाही. आपोआप हात पुढे होतो.

पैसे पाठवल्यावर त्याने म्हणलं, "मी ठाण्याला येतो. तू सांगशील तिथे येऊन पैसे देतो. हवं तर तुझ्या घरी येऊन पैसे परत देतो."

मी हसत म्हणालो, "घरी पूजा आहे. तू आलास तर तीच माझ्यासाठी भेट. पूजेच्या पाया पडशील, खूप समाधान वाटेल."

आणि तिथे संवाद थांबला.

आज एप्रिल महिना उजाडला आहे. चार महिने उलटून गेले, पण तो मित्र घाटकोपरहून ठाण्याला आला नाही. त्याचा ना फोन आला, ना मेसेज. ना काही स्पष्टीकरण, ना काही जबाबदारी.

₹320 कुणासाठी फारसे नसतात. मुद्दा ₹320 चा नाही आहे. मुद्दा आहे शब्दाचा. विश्वासाचा. सन्मानाचा.

मैत्री ही केवळ आठवणीत जगवायची गोष्ट नाही

शाळेची मैत्री ही खास असते. जगाच्या कोपऱ्यांत पांगलेले मित्र एकमेकांच्या गरजेला धावून जातात, हेच खरे. पण काही अनुभव शिकवून जातात की –

मैत्री गरजेची असेल, पण जबाबदारी आणि प्रामाणिकपणा ही तीव्र गरज आहे.

"मित्र म्हणून मदत केलीच पाहिजे" – हे खरे,

पण "मित्र म्हणून शब्द निभावला पाहिजे" – हे अजून खरं.

कधी कधी एक छोटीशी कृती, एक न दिलेला प्रतिसाद, एक न उचललेला फोन,

मैत्रीचा किल्ला ढासळवतो.

आज मी हा लेख लिहीतोय कोणाला दोष द्यायला नाही, तर फक्त एक गोष्ट अधोरेखित करायला –

मैत्रीमध्ये फक्त आठवणी जपल्या जात नाहीत, शब्दही जपले पाहिजेत.

शब्द तुटले की, नातंही तुटतं... आणि मग ते पुन्हा जोडणं शक्य होत नाही.

– राहुल गुरव 

Career Links of Metro Lines in India & Saudi

India's metro rail network spans over 1,000 kilometers across 11 states and 23 cities, making it the third-largest in the world. The network comprises 39 lines serving 717 stations.

In Saudi Arabia, the Riyadh Metro is a significant project featuring six lines connecting 85 stations over a combined length of 176 kilometers.

For career opportunities with metro rail companies in India and Saudi Arabia, you can explore the following resources:

India:

• Delhi Metro Rail Corporation (DMRC): https://www.delhimetrorail.com/career

• Mumbai Metro Rail Corporation Limited (MMRCL): https://www.mmrcl.com/en/careers

• Kochi Metro Rail Limited: https://www.kochimetro.org/careers

• Maharashtra Metro Rail Corporation Limited (Maha Metro): https://www.mahametro.org/Career.aspx

Saudi Arabia:

• Riyadh Metro: https://www.riyadhmetro.sa/en/careers

• Saudi Public Transport Company (SAPTCO): https://www.saptco.com.sa/Careers.aspx

Additionally, international companies involved in metro projects in both countries offer career opportunities:

• SYSTRA: https://www.systra.com/en/join-us/

• Hitachi Rail: https://www.hitachirail.com/careers/

For a broader search, job portals like NaukriGulf list metro rail project vacancies in Saudi Arabia.

Please note that job openings may vary over time, so it's advisable to regularly check these websites for the most up-to-date information.

Directions for Metro Operation Staff

With experience in metro operations, you have strong expertise in transportation, control room operations, safety protocols, and customer management. Metro and railway projects are expanding worldwide, offering various job opportunities. Here are some options:

1. Metro & Railway Jobs (Worldwide)

Many countries are investing in metro and rail projects, creating job opportunities for experienced professionals like you. Some key locations include:

Middle East (UAE, Saudi Arabia, Qatar, Oman) – Dubai Metro, Riyadh Metro, Doha Metro

Europe (UK, Germany, France, Spain) – London Underground, Deutsche Bahn, Paris Metro

North America (USA, Canada) – New York Subway, Toronto Metro

Australia – Sydney Metro, Melbourne Metro

Southeast Asia (Singapore, Malaysia, Thailand) – Singapore MRT, Bangkok BTS

China & Japan – Extensive metro and high-speed rail networks

2. Job Roles You Can Apply For

Operations Manager – Overseeing metro system efficiency and staff

Control Room Operator – Monitoring metro trains and managing real-time issues

Safety & Compliance Officer – Ensuring adherence to safety regulations

Transport Planner – Developing metro schedules and improving operations

Customer Experience Manager – Managing passenger services and complaints

Railway Consultant – Advising on new metro projects and efficiency improvements

3. How to Apply for International Metro Jobs?

Company Websites: Apply directly through metro operators like Dubai Metro (Serco), Hong Kong MTR, or Transport for London.

Job Portals: Use sites like LinkedIn, Indeed, Glassdoor, and Rail Journal to find openings.

Government Transport Agencies: Check transport ministry websites of different countries.

Networking: Connect with professionals in the metro industry through LinkedIn or professional forums.

4. Additional Certifications That Can Help

If you’re considering moving abroad, additional certifications might be required:

IRSE (Institution of Railway Signal Engineers) Certification (For safety & signaling roles)

NEBOSH or IOSH (For safety & compliance jobs)

Project Management (PMP, PRINCE2) (For leadership roles in metro projects)