“आम्ही सगळं केलं, पण मुलांना पैशाचं मोलच कळत नाही.”
पण प्रश्न असा आहे:
👉 पैशाचं मोल शिकवलं जातं का, की ते आपोआप येतं?
उत्तर स्पष्ट आहे – ते शिकवावंच लागतं.
1️⃣ Money minded म्हणजे नेमकं काय?
Money minded म्हणजे:
पैसा कमावणं
साठवणं
खर्च करणं
आणि आदराने हाताळणं
❌ Money minded म्हणजे:
लोभी
कंजूष
किंवा फक्त पैसेच पाहणारा
👉 मुलाला पैसा गुलाम बनवायचा नाही,
पैशाचा मालक बनवायचं आहे.
2️⃣ “पैसा झाडावर उगवत नाही” हे बोलून उपयोग नाही
बहुतेक पालक हे वाक्य वापरतात.
पण मुलासाठी त्याचा अर्थ शून्य असतो.
त्याऐवजी हे करा:
लाईट बंद करायला सांगा → वीज बिल दाखवा
फालतू मागणी केली → “हा पैसा कुठून येतो?” असा प्रश्न विचारा
शॉपिंगला गेल्यावर → budget सांगून घ्या
👉 बोलणं कमी, दाखवणं जास्त.
3️⃣ खिशातले पैसे (Pocket Money) = Financial School
मुलाला वयाच्या 5–6 वर्षांपासून:
आठवड्याला / महिन्याला ठराविक पैसे द्या
ते पैसे कसे खर्च करायचे, ते त्याच्यावर सोडा
⚠️ पण एक नियम:
पैसे संपले → परत मिळणार नाहीत
हे मुलाला:
निर्णय घेणं
चूक करणं
आणि शिकणं
हे सगळं शिकवतं.
4️⃣ Saving शिकवायचं असेल तर “Goal” द्या
मुलाला असं सांगू नका:
“पैसे साठव”
त्याऐवजी:
“तुला ती सायकल हवी ना?
आपण मिळून पैसे जमवूया.”
गुल्लक
बँक अकाउंट
UPI demo (मोठ्या मुलांसाठी)
👉 Goal असला की saving शिकायला सोपं जातं.
5️⃣ तुमचा स्वतःचा पैसा-वर्तन = मुलाचं शिक्षण
मुलं ऐकत नाहीत, ती बघतात.
जर:
पालक सतत उधारीवर जगत असतील
impulsive खर्च करत असतील
पैशावरून घरात भांडणं असतील
तर मुलालाही:
पैसा = ताण
पैसा = संघर्ष असं वाटतं.
👉 तुमचा पैसा कसा हाताळता,
तेच मुलाचं syllabus आहे.
6️⃣ “कमावून दाखव” – लहान वयात
वय 8–10 नंतर:
घरातली छोटी कामं
creative कामं (drawing, helping, selling craft)
performance-based reward
पैसा मिळाल्यावर सांगा:
“हा पैसा तुझ्या कष्टाचा आहे.”
हे वाक्य आयुष्यभर लक्षात राहतं.
7️⃣ पैसे + मूल्य (Values) दोन्ही शिकवा
Money minded मूल म्हणजे:
फक्त स्वतःसाठी खर्च करणारा नाही
गरज आणि हौस यातील फरक ओळखणारा
share करणारा
कधीतरी:
गरीबाला मदत
दान
कुणासाठी काहीतरी करणं
👉 यामुळे पैसा हृदयहीन होत नाही.
शेवटचा विचार
आज मुलाला जर पैशाचं शिक्षण दिलं नाही,
तर उद्या आयुष्य त्याला
महागड्या चुका शिकवेल.
पैसा शिकवला तर मुलं मजबूत होतात,
लपवला तर गोंधळतात.
✍️ राहुल गुरव
